Mae deallusrwydd artiffisial wedi symud ymhell y tu hwnt i faes ffuglen wyddonol. Mae’r sôn am ddeallusrwydd artiffisial cynhyrchiol wedi bod yn ddwys, ond ym maes gofal iechyd a diagnosteg yr ydym bellach yn gweld manteision pendant i gleifion. Dyna pam mae sgyrsiau am ddeallusrwydd artiffisial, ei ddefnyddiau, ei risgiau, a’i botensial, mor bwysig. Nid yw’r technolegau hyn bellach yn gysyniadau haniaethol; maent eisoes yn llunio penderfyniadau, gwasanaethau a chanlyniadau.

Yn aml, mae ffuglen wyddonol yn dychmygu technoleg yn rhedeg o flaen rheolaeth ddynol. Er y gall yr ofnau hynny deimlo’n bell, maent yn sôn am rywbeth go iawn: yr angen am ddiogelwch cryf, tryloywder ac ymddiriedaeth y cyhoedd. Dim ond un rhan o’r darlun yw diogelu data. Mae cyfrinachedd, tegwch, atebolrwydd, diogelwch gwell ar gyfer gwneud penderfyniadau awtomataidd a derbyniad y cyhoedd i gyd yn bwysig a dyna pam mae fframweithiau cyfreithiol a moesegol yn bodoli. Yn aml, ystyrir bod y sector iechyd yn fwy dibynadwy yn y maes hwn oherwydd bod modelau AI a systemau awtomataidd a ddefnyddir mewn lleoliadau clinigol yn cael eu gwerthuso’n drylwyr.

Rydym eisoes yn gweld yr effaith mewn gofal iechyd ledled y DU. Yng Nghymru, er enghraifft, mae platfform patholeg digidol Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwalader wedi cynyddu cyfraddau canfod canser y prostad 13%. Mae offer sgrinio newydd sy’n cael eu gyrru gan AI yn dod i’r amlwg i gefnogi diagnosis cynharach, triniaeth gyflymach ac atal gwell. Mae’r offer hyn yn dibynnu ar ddata delweddu o ansawdd uchel a llywodraethu cryf i sicrhau eu bod yn darparu manteision ystyrlon i gleifion.

Mae deallusrwydd artiffisial hefyd yn gwella gwasanaethau o ddydd i ddydd: optimeiddio rhestrau theatrau, cynhyrchu adroddiadau rhyddhau ac awtomeiddio cymryd nodiadau mewn meddygfeydd teulu. Mae’r newidiadau hyn yn parchu safonau cyfreithiol a moesegol wrth wella effeithlonrwydd a rhyddhau amser staff.

Mae cydweithrediad yr ICO â Chomisiwn Deallusrwydd Artiffisial ar gyfer Iechyd a Gofal Cymdeithasol yng Nghymru yn adlewyrchu’r ymrwymiad cyffredin hwn: datblygu technolegau sy’n gwella bywydau pan gânt eu defnyddio’n gyfrifol a chyda’r mesurau diogelwch cywir ar waith.

Gall deallusrwydd artiffisial fod yn rym pwerus er lles, ond mae’n anffaeledig. Nid yw llawer o bobl yn deall yn llawn sut mae’r systemau hyn yn gweithio o hyd, sy’n dod yn broblem pan fydd angen i glinigwyr a chleifion wybod pam y gwnaed argymhelliad. Gall deallusrwydd artiffisial gefnogi gwneud penderfyniadau, ond nid yw’n ateb cyffredinol nac yn llwybr byr ar gyfer barn glinigol gymhleth.

Dyma lle mae rheoleiddio yn chwarae rhan hanfodol. Mae’r ICO yn sicrhau safonau ansawdd cyson, ac mae’r egwyddorion a nodir ym mhapur gwyn Deallusrwydd Artiffisial Llywodraeth y DU, sef tryloywder, atebolrwydd a thegwch, yn cyd-fynd yn agos â chyfraith diogelu data bresennol. Mewn gwirionedd, mae egwyddorion Deallusrwydd Artiffisial ac egwyddorion diogelu data yn atgyfnerthu ei gilydd, yn enwedig mewn lleoliadau iechyd ac ymchwil.

Mae’r ICO yn disgwyl i ddatblygwyr ac ymchwilwyr weithio’n deg ac yn dryloyw, gyda mesurau diogelwch priodol ar waith. Ni ddylid byth ystyried diogelu a rhannu data fel rhwystrau i wella canlyniadau cleifion neu foderneiddio gwasanaethau, ond rhaid eu gwneud yn ddiogel. Mae data iechyd ymhlith y wybodaeth fwyaf sensitif sydd gennym. Fe’i dosbarthir fel

data categori arbennig am reswm, a gall torri rheolau gael canlyniadau difrifol i unigolion.

Nod yr ICO yw meithrin ymddiriedaeth y cyhoedd mewn deallusrwydd artiffisial wrth gefnogi arloesedd cyfrifol ac ers y gynhadledd mae wedi lansio ei strategaeth deallusrwydd artiffisial a biometreg ym mis Mehefin 2025. Mae’n cymryd rhan yng nghomisiwn cenedlaethol yr MHRA i reoleiddio deallusrwydd artiffisial mewn gofal iechyd. Mae’n cydnabod yr arweinyddiaeth a ddangoswyd gan Lywodraeth Cymru wrth archwilio cyfleoedd a chryfhau gallu deallusrwydd artiffisial. Mae’r nod yn glir: sicrhau y gall arloesedd ffynnu tra bod hawliau a rhyddid pobl yn parhau i gael eu diogelu.

Mae’r ICO yn helpu sefydliadau i fabwysiadu deallusrwydd artiffisial yn ddiogel. Ers y gynhadledd, mae deddfwriaeth diogelu data newydd y DU, sef Deddf Data (Defnydd a Mynediad) 2025 , wedi dod i rym, gan roi mwy o gyfleoedd i arloesi gyda gwybodaeth bersonol cyn belled â bod y mesurau diogelwch cywir ar waith. Mae’r ICO yn gweithio’n agos gyda Llywodraeth y DU a Llywodraeth Cymru i ymgorffori diogelu data trwy ddylunio o’r cychwyn cyntaf.

Does dim dwywaith bod deallusrwydd artiffisial yn cynnig cyfleoedd eithriadol ar gyfer gofal iechyd. Gyda’r mesurau diogelwch cywir, llywodraethu cryf ac ymrwymiad i dryloywder, gall wella canlyniadau, cryfhau gwasanaethau ac adeiladu ymddiriedaeth y cyhoedd. Yr her nawr yw harneisio ei botensial yn gyfrifol, gan sicrhau bod arloesedd ac amddiffyniad yn mynd law yn llaw. Am ragor o ganllawiau ewch i wefan yr ICO ,

Ian Hulme, Cyfarwyddwr gweithredol dros dro goruchwyliaeth reoleiddiol, Swyddfa’r Comisiynydd Gwybodaeth (ICO)